
Όψεις: στενές ή ανοιχτές, εφαρμόζουσες ή αποχωρίζουσες;
Με μια ματιά
Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η ανοχή μιας όψης, και μετρά αν είναι στενή ή εφαρμόζουσα; Ο Φινλανδός ερευνητής Kyösti Tarvainen το εξέτασε σε δύο μελέτες στο Correlation, το 2020 και το 2022, με τέσσερα σύνολα δεδομένων και 50.828 χάρτες. Για τις κύριες όψεις του γενέθλιου χάρτη βρήκε ανοχές 5° έως 9°, ενώ στις διελεύσεις και στα ηλιακά τόξα γύρω στη 1°. Οι στενές όψεις δεν φάνηκαν ισχυρότερες σε τρεις από τις τέσσερις ομάδες. Οι εφαρμόζουσες άντεχαν μία με δύο μοίρες μεγαλύτερη ανοχή. Το όριο είναι ότι πρόκειται για έναν ερευνητή, με δεδομένα που είχε ήδη αναλύσει.
Ο Ερμής απέχει επτά μοίρες από το ακριβές τρίγωνο με τον Κρόνο. Τον μετράμε ή όχι; Κι αν τον μετράμε, του δίνουμε το ίδιο βάρος με ένα τρίγωνο μισής μοίρας; Αυτά τα ερωτήματα τα λύνει ο καθένας μας με τον δικό του τρόπο, συνήθως με τις ανοχές που έμαθε στη σχολή του ή με τις προεπιλογές του προγράμματος που χρησιμοποιεί. Λίγοι έχουμε ελέγξει αν οι αριθμοί που βάζουμε στις ρυθμίσεις έχουν κάποια βάση πέρα από τη συνήθεια.
Το θέμα έχει πρακτική σημασία. Με ανοχή 10° ένας χάρτης γεμίζει όψεις και κάθε πλανήτης συνδέεται με όλους. Με ανοχή 3° ο ίδιος χάρτης φαίνεται αραιός. Η ερμηνεία αλλάζει ανάλογα με το πού βάζουμε το όριο.
Τι λέει η πρακτική για τις ανοχές
Ήδη στην ελληνιστική εποχή οι αστρολόγοι συζητούσαν πόσο μακριά «φτάνει» η ακτίνα ενός πλανήτη, και η μεσαιωνική παράδοση έδωσε σε κάθε πλανήτη τη δική του σφαίρα επιρροής, μεγαλύτερη για τους φωστήρες. Στη σύγχρονη αγγλοσαξονική διδασκαλία, η Faculty of Astrological Studies προτείνει περίπου 8° για τις κύριες όψεις του γενέθλιου χάρτη, 4° για το εξάγωνο και δύο μοίρες επιπλέον όταν συμμετέχει ο Ήλιος ή η Σελήνη.
Δύο ακόμη διακρίσεις ακούγονται συχνά. Η πρώτη λέει ότι η στενή όψη είναι ισχυρότερη από την ανοιχτή. Η δεύτερη αφορά τη φορά της κίνησης. Όταν ο ταχύτερος πλανήτης πλησιάζει την ακριβή όψη, η όψη λέγεται εφαρμόζουσα. Όταν την έχει ήδη περάσει και απομακρύνεται, λέγεται αποχωρίζουσα. Αρκετοί αστρολόγοι δίνουν μεγαλύτερη ανοχή στις εφαρμόζουσες. Ο Robert Hand εξηγεί γιατί αυτό έχει λογική, αφού με τις προόδους και τις διελεύσεις η εφαρμόζουσα όψη θα γίνει ακριβής λίγο μετά τη γέννηση, αλλά ο ίδιος παραδέχεται ότι στη δουλειά του δεν βλέπει διαφορά.
Πώς ο υπολογιστής «βρίσκει» μια ανοχή
Ο Kyösti Tarvainen, Φινλανδός ερευνητής με διδακτορικό, έχει δημοσιεύσει πολλές στατιστικές μελέτες όψεων. Το 2020 παρουσίασε στο Correlation έναν τρόπο να εκτιμάται η ανοχή από τα ίδια τα δεδομένα. Η λογική είναι η εξής. Ας υποθέσουμε ότι μια ομάδα ανθρώπων έχει πράγματι πιο συχνά κάποιες όψεις από μια ομάδα ελέγχου. Η ομάδα ελέγχου φτιάχνεται με «ανακάτεμα»: παίρνουμε τις ημερομηνίες, τα έτη και τους τόπους των ίδιων ανθρώπων και τα συνδυάζουμε τυχαία, ώστε να προκύψουν χάρτες που μοιάζουν με τους πραγματικούς χωρίς να ανήκουν σε κανέναν.
Αν μετρήσουμε το πλεόνασμα των όψεων μοίρα προς μοίρα, βλέπουμε ότι υπάρχει πλεόνασμα μέχρι ένα σημείο και μετά χάνεται μέσα στον θόρυβο. Το σημείο αυτό είναι η ανοχή μέσα στην οποία η όψη «δουλεύει». Στο παράδειγμα που δίνει, 2.759 μαθηματικοί με χάρτες υπολογισμένους για το μεσημέρι, επειδή η ώρα γέννησης ήταν άγνωστη, είχαν πλεόνασμα σε 13 όψεις που η παράδοση συνδέει με τη μαθηματική σκέψη, όπως Ερμής σύνοδος Κρόνου και Ερμής τρίγωνο Πλούτωνα. Στη ζώνη από 1° έως 2° υπήρχαν 337 τέτοιες όψεις, όταν η ομάδα ελέγχου έδινε 314, δηλαδή περίπου 7% περισσότερες. Το πλεόνασμα κρατούσε μέχρι τις 8° και μετά εξαφανιζόταν. Τρεις διαφορετικοί τρόποι υπολογισμού έδωσαν την ίδια τιμή, 8°, με αβεβαιότητα περίπου μιας μοίρας.
Ο Tarvainen συγκέντρωσε σε έναν πίνακα τις εκτιμήσεις από δέκα εφαρμογές. Για τις κύριες όψεις του γενέθλιου χάρτη βρήκε τιμές από 5° έως 9°, με το εξάγωνο μικρότερο, γύρω στις 5°, ενώ για τις συνόδους του Δεσμού της Σελήνης με τους πλανήτες βρήκε 10°. Για τις συνόδους με τον Ήλιο, τη Σελήνη, τον Ωροσκόπο και το Μεσουράνημα βρήκε 8°, με δύο μοίρες επιπλέον για τους φωστήρες. Για τις δευτερεύουσες όψεις βρήκε 1° έως 2°, με εξαίρεση το ασύνδετο (150°), που άντεχε έως 4° σε μία ομάδα. Στη συναστρία οι ανοχές βγήκαν μεγαλύτερες, 9° έως 12°. Στις διελεύσεις και στα ηλιακά τόξα βγήκαν πολύ στενές, γύρω στη 1°. Οι τιμές αυτές είναι κοντά σε όσα προτείνουν τα εγχειρίδια, και αυτή η σύμπτωση είναι το κύριο επιχείρημα του άρθρου.
Στενές απέναντι σε ανοιχτές
Το 2022 ο Tarvainen επέστρεψε στο θέμα με τέσσερα σύνολα δεδομένων που είχε αναλύσει σε παλαιότερες εργασίες, συνολικά 50.828 χάρτες. Ήταν οι 2.759 μαθηματικοί και 6.285 θεολόγοι, όπου μελετήθηκαν οι όψεις του Δία, και τα 20.892 ζευγάρια από τα δεδομένα κληρονομικότητας του Gauquelin, όπου η όψη Αφροδίτης–Κρόνου είχε συνδεθεί με μεγαλύτερη ηλικία του συζύγου ή της συζύγου στη γέννηση του πρώτου παιδιού. Στους άντρες και στις γυναίκες της ίδιας βάσης μετρήθηκε χωριστά η αύξηση της ηλικίας.
Πρώτα έλεγξε πόσο χαλάει το αποτέλεσμα όταν ο χάρτης στήνεται για το μεσημέρι. Έδωσε στους μαθηματικούς τυχαίες ώρες γέννησης, ξανάκανε την ανάλυση και τη σύγκρινε με την ανάλυση του μεσημεριού. Σε 100 επαναλήψεις, η μέγιστη ανοχή συνέπεσε στις 61, διέφερε κατά μία μοίρα στις 33 και κατά δύο στις 6. Για όψεις αργών πλανητών το μεσημέρι είναι επαρκής προσέγγιση. Για όψεις της Σελήνης δεν είναι.
Στο ερώτημα αν οι στενές όψεις είναι ισχυρότερες, η απάντηση ήταν αρνητική στις τρεις από τις τέσσερις ομάδες. Μόνο στους άντρες με όψη Αφροδίτης–Κρόνου οι στενές όψεις έδειχναν σαφώς πιο έντονη επίδραση. Όταν οι τέσσερις καμπύλες ενώθηκαν, προέκυψε μια ελαφριά κλίση υπέρ των στενών όψεων, αλλά οφειλόταν σχεδόν ολόκληρη σε εκείνη την ομάδα. Ο Tarvainen αναφέρει ότι σε ένα δικό του πείραμα, όπου προσπαθούσε να μαντέψει όψεις από συνεντεύξεις και νεκρολογίες, δεν φάνηκε διαφορά ανάμεσα σε στενές και ανοιχτές, και ότι ο Vincent Godbout βρήκε στο λογισμικό του ότι λειτουργεί καλύτερα το απλό «ναι ή όχι»: η όψη υπάρχει ή δεν υπάρχει.
Εφαρμόζουσες απέναντι σε αποχωρίζουσες
Εδώ το εύρημα ήταν πιο σταθερό. Και στις τέσσερις ομάδες η εφαρμόζουσα όψη άντεχε μεγαλύτερη ανοχή από την αποχωρίζουσα, κατά μία με δύο μοίρες. Στους μαθηματικούς 8° έναντι 6°, στους θεολόγους 9° έναντι 7°, στους άντρες 7° έναντι 6° και στις γυναίκες 7° έναντι 5°. Στο ενιαίο διάγραμμα οι εφαρμόζουσες έφταναν τις 9° και οι αποχωρίζουσες τις 6°.
Το ότι η εφαρμόζουσα όψη «φτάνει» πιο μακριά δεν σημαίνει ότι μέσα στην ανοχή της είναι και ισχυρότερη. Στους άντρες η μέση αύξηση της ηλικίας ήταν 89 ημέρες με εφαρμόζουσα όψη και 70 με αποχωρίζουσα. Στις γυναίκες ίσχυε το αντίθετο, 44 έναντι 76 ημερών. Στους μαθηματικούς και στους θεολόγους οι εφαρμόζουσες ήταν περισσότερες, αλλά η διαφορά εξηγείται κυρίως από τη μεγαλύτερη ανοχή τους. Ο ίδιος καταλήγει ότι η διαφορά στην ανοχή επιβεβαιώνεται, ενώ η διαφορά στη δύναμη όχι.
Στο γραφείο, με τον χάρτη μπροστά μας
Αν πάρουμε στα σοβαρά αυτά τα δεδομένα, προκύπτουν μερικές πρακτικές ρυθμίσεις. Για τον γενέθλιο χάρτη, ανοχή γύρω στις 8° για τις κύριες όψεις, λίγο μεγαλύτερη για τους φωστήρες και μικρότερη για το εξάγωνο, είναι λογική. Μια εφαρμόζουσα όψη στις 8° αξίζει να μπει στην ανάγνωση, ενώ μια αποχωρίζουσα στις 8° μάλλον όχι. Μέσα στην ανοχή, η απόσταση από την ακρίβεια δεν φαίνεται να αλλάζει πολύ τη δύναμη της όψης.
Ένα παράδειγμα. Ένας νέος ρωτά για τις σπουδές του. Ο Ερμής του βρίσκεται στις 12° Διδύμων και ο Κρόνος στις 19° Υδροχόου, άρα σχηματίζουν τρίγωνο με απόκλιση 7°. Ο Ερμής, ως ταχύτερος, κινείται προς την ακριβή όψη, άρα το τρίγωνο είναι εφαρμόζον. Αυτή η σύνδεση πιθανότατα λειτουργεί, και μπορούμε να μιλήσουμε για υπομονή στη μελέτη και για ένα μυαλό που χρειάζεται δομή. Αν ο Ερμής βρισκόταν στις 26° Διδύμων, η απόσταση θα ήταν πάλι 7°, αλλά η όψη θα ήταν αποχωρίζουσα. Τότε βρισκόμαστε στο όριο και καλό είναι να μην χτίσουμε την ερμηνεία πάνω της. Και στις δύο περιπτώσεις, ένα τρίγωνο 1° δεν θα έπρεπε να μετρήσει πολύ περισσότερο από ένα τρίγωνο 5°.
Στις διελεύσεις και στα ηλιακά τόξα τα δεδομένα δείχνουν το αντίθετο: εκεί η στενή ανοχή, περίπου μιας μοίρας, είναι αυτή που αποδίδει.
Πού χρειάζεται προσοχή
Οι δύο μελέτες είναι του ίδιου ερευνητή και στηρίζονται σε σύνολα δεδομένων που ο ίδιος είχε ήδη αναλύσει. Οι όψεις που μελετήθηκαν είχαν επιλεγεί επειδή είχαν βρεθεί ισχυρές σε αυτά τα δεδομένα. Αυτό δεν ακυρώνει την εκτίμηση της ανοχής, αλλά σημαίνει ότι οι αριθμοί αφορούν «όψεις που ήδη δουλεύουν» και δεν είναι εύκολο να γενικευτούν σε κάθε όψη κάθε χάρτη.
Δύο από τις τέσσερις ομάδες δεν έχουν ώρα γέννησης, και ο ίδιος ο Tarvainen σημειώνει ότι η διαφορά δύο μοιρών ανάμεσα σε εφαρμόζουσες και αποχωρίζουσες στους μαθηματικούς και στους θεολόγους μπορεί εν μέρει να οφείλεται στους χάρτες του μεσημεριού. Η ακρίβεια της εκτίμησης είναι γύρω στη μία μοίρα, όσο δηλαδή και η διαφορά που μετράμε. Δεν δίνονται τιμές p για τη σύγκριση εφαρμοζουσών και αποχωριζουσών, μόνο διαγράμματα και μέγιστες ανοχές. Τέλος, τα δεδομένα είναι κυρίως ευρωπαϊκά και ιστορικά, από τις συλλογές του Gauquelin και από βιογραφικά λεξικά, και δεν βρήκαμε ανεξάρτητη επανάληψη από άλλον ερευνητή.
Οι αριθμοί που προκύπτουν από τα δεδομένα μοιάζουν πολύ με όσους χρησιμοποιούμε ήδη. Αυτό είναι καθησυχαστικό για τις συνηθισμένες ανοχές. Δύο μικρές διορθώσεις αξίζει να δοκιμάσει κανείς στη δική του πρακτική: λίγο περισσότερη ανεκτικότητα στις εφαρμόζουσες όψεις και λιγότερη έμφαση στο πόσο ακριβής είναι μια όψη, εφόσον βρίσκεται μέσα στα όρια.
Συχνές ερωτήσεις
Τι ανοχή να βάλω στις όψεις του γενέθλιου χάρτη;
Τα δεδομένα του Tarvainen δείχνουν περίπου 8° για τις κύριες όψεις, λίγο περισσότερο όταν συμμετέχει ο Ήλιος ή η Σελήνη και γύρω στις 5° για το εξάγωνο. Οι δευτερεύουσες όψεις άντεχαν μόνο 1° έως 2°. Οι τιμές είναι κοντά σε όσα προτείνουν τα εγχειρίδια, αφορούν όμως όψεις που είχαν ήδη βρεθεί ισχυρές στα δεδομένα του.
Είναι πιο ισχυρή μια στενή όψη από μια ανοιχτή;
Στις μελέτες του Tarvainen, μάλλον όχι. Σε τρεις από τις τέσσερις ομάδες η στενή όψη δεν έδειξε πιο έντονη επίδραση, και μόνο στους άντρες με όψη Αφροδίτης–Κρόνου φάνηκε σαφής διαφορά. Μέσα στην ανοχή, ένα τρίγωνο 1° δεν φαίνεται να μετρά πολύ περισσότερο από ένα τρίγωνο 5°. Στις διελεύσεις και στα ηλιακά τόξα όμως αποδίδει η στενή ανοχή.
Τι διαφορά έχει η εφαρμόζουσα από την αποχωρίζουσα όψη;
Εφαρμόζουσα λέγεται η όψη όταν ο ταχύτερος πλανήτης πλησιάζει την ακριβή γωνία, αποχωρίζουσα όταν την έχει περάσει. Στις τέσσερις ομάδες του Tarvainen οι εφαρμόζουσες άντεχαν μία με δύο μοίρες μεγαλύτερη ανοχή. Μέσα στην ανοχή τους δεν φάνηκαν ισχυρότερες, και για τη σύγκριση δεν δόθηκαν τιμές p, μόνο διαγράμματα.
Πηγή: Kyösti Tarvainen, “Tight versus wide & applying versus separating aspects”, Correlation, 35(1), 2022, σελ. 17–23. Kyösti Tarvainen, “Estimation of aspect orbs by the computer”, Correlation, 32(2), 2020, σελ. 55–61.



