Κύκλος Συναισθημάτων και Αστρολογικές Αντιστοιχίες

Στο άρθρο αυτό συνδυάζουμε την ψυχοθεραπευτική ανάλυση του «Κύκλου των Συναισθημάτων» από την υπαρξιακή ψυχολογία με βασικές αρχές της αστρολογίας. Απευθύνεται σε αναγνώστες που είναι εξοικειωμένοι τόσο με τις έννοιες της ψυχολογίας όσο και με τα αστρολογικά αρχέτυπα. Θα δούμε πώς κάθε φάση του συναισθηματικού κύκλου – όπως η υπερηφάνεια, η ζήλια, ο θυμός, ο φόβος, η λύπη, η ντροπή, ο φθόνος, η ελπίδα, η αγάπη και η χαρά – αντιστοιχίζεται σε πλανητικές αρχές ή ζώδια (π.χ. Κρόνος και θλίψη, Άρης και θυμός, Αφροδίτη και ζήλια, Δίας και ελπίδα). Επίσης, θα αναδείξουμε πώς η υπαρξιακή «πτώση» και «άνοδος» στον κύκλο των συναισθημάτων αντικατοπτρίζεται αστρολογικά σε διελεύσεις, προόδους ή αρχετυπικές επιρροές. Τέλος, υπογραμμίζουμε τη θεραπευτική αξία του να αναγνωρίζει κανείς τη φάση του κύκλου στην οποία βρίσκεται – τόσο σε ψυχολογικό όσο και σε αστρολογικό επίπεδο.

Ο Υπαρξιακός «Κύκλος των Συναισθημάτων»

Η υπαρξιακή ψυχολογία αντιμετωπίζει τα συναισθήματα ως αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας, προσδίδοντάς τους νόημα ακόμα και όταν είναι επώδυνα. Αντί να θεωρεί τα «αρνητικά» συναισθήματα κάτι που πρέπει απλώς να αποφύγουμε ή να καταπνίξουμε, η υπαρξιακή προσέγγιση προτείνει να τα αποδεχτούμε και να αντλήσουμε αξία από αυτά. Ο «Κύκλος των Συναισθημάτων» περιγράφει μια επαναλαμβανόμενη αλληλουχία συναισθηματικών καταστάσεων που μπορεί να βιώνει το άτομο καθώς παλεύει με θεμελιώδη ανθρώπινα ζητήματα, όπως η αυτοεκτίμηση, η απώλεια, το νόημα της ζωής και οι σχέσεις. Οι φάσεις αυτού του κύκλου – Υπερηφάνεια, Ζήλια, Θυμός, Φόβος, Λύπη, Ντροπή, Φθόνος, Ελπίδα, Αγάπη, Χαρά – μπορούν να ιδωθούν ως μια διαδρομή «πτώσης» από μια κατάσταση ψευδούς πληρότητας προς την απόγνωση, και εν συνεχεία μια άνοδος προς την αυθεντική πληρότητα και χαρά.

Στην υπαρξιακή οπτική, η πτώση συμβολίζει την απομάκρυνση από το νόημα και την αυθεντικότητα: όταν το άτομο, π.χ., παρασύρεται από την ύβρη ή την ανάγκη του εγώ, μπορεί να βιώσει σταδιακά όλο και πιο οδυνηρά συναισθήματα που λειτουργούν ως «σήματα» ότι κάτι δεν πάει καλά. Το αποκορύφωμα της πτώσης είναι μια κατάσταση υπαρξιακής απόγνωσης – μια βαθιά λύπη που πηγάζει από την αδυναμία εύρεσης νοήματος στη ζωή. Πράγματι, όπως σημειώνει ο Viktor Frankl, η υπαρξιακή απόγνωση είναι «μια βαθιά θλίψη λόγω της αδυναμίας να βρει κανείς νόημα στη ζωή του». Ωστόσο, αυτή η απόγνωση δεν είναι το τέλος: μόλις το άτομο συνειδητοποιήσει την ανάγκη για νόημα, μπορεί να αρχίσει η άνοδος – η σταδιακή ανάδυση ελπίδας, αγάπης και χαράς μέσω της νοηματοδότησης των εμπειριών του (π.χ. εύρεση νοήματος στην εργασία, στην αγάπη ή ακόμα και στον ίδιο τον πόνο).

Πλανητικές Αρχές και Συναισθηματικά Αρχέτυπα

Η αστρολογία, με τις πλανητικές και ζωδιακές αρχές της, προσφέρει ένα παράλληλο πλαίσιο κατανόησης των συναισθημάτων μέσω αρχετύπων. Κάθε πλανήτης συμβολίζει συγκεκριμένες ψυχολογικές ενέργειες και δυναμικές, οι οποίες συχνά αντανακλώνται σε συναισθηματικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, ο παραδοσιακά «δύσκολος» πλανήτης Κρόνος συνδέεται με τον μελαγχολικό χαρακτήρα και εμπειρίες θλίψης και πένθους. Η μελαγχολία θεωρείται κατεξοχήν σατουρνιανή ιδιότητα – ο Κρόνος αντιστοιχεί στον «μαύρο χυμό» των αρχαίων (μέλαινα χολή), δηλαδή στο καταθλιπτικό συναίσθημα. Ο Κρόνος συνδέεται με μια τάση προς κατάθλιψη, βαρύ πένθος, απαισιοδοξία και φόβο. Από την άλλη, ο Άρης – ο αρχαίος θεός του πολέμου – έχει ως αρχέτυπο τον μαχητή και αντιπροσωπεύει τον θυμό και την επιθετικότητα. Στην αστρολογική παράδοση, ο πόλεμος, η βία και η οργή είναι από τις αρχαιότερες σημασίες που αποδίδονται στον Άρη. Ο Δίας (Ζευς) συμβολίζει την αισιοδοξία, την πίστη και την επέκταση· συσχετίζεται με την ελπίδα, την ανάπτυξη και την εύνοια, όντας γνωστός ως ο κοσμικός ευεργέτης. Η Αφροδίτη, η θεά του έρωτα, αντιπροσωπεύει την αγάπη, την έλξη και την αρμονία, αλλά έχει και μια σκοτεινή πλευρά – τη ζήλια και τον φθόνο όταν οι επιθυμίες της παραβιάζονται. Τέλος, ο Ήλιος – κέντρο του ζωδιακού – συνδέεται με το εγώ, την αυτοεκτίμηση και την υπερηφάνεια. Όταν εκφράζουμε θετικά την ηλιακή μας ενέργεια, είμαστε δημιουργικοί, σίγουροι και υγιώς περήφανοι· στην αρνητική του έκφανση όμως, ο Ήλιος γίνεται εγωισμός και αλαζονεία (υπερβολική υπερηφάνεια).

Με βάση αυτές τις συνδέσεις, μπορούμε να αντιστοιχίσουμε κάθε φάση του κύκλου των συναισθημάτων με ένα αστρολογικό σύμβολο. Παρακάτω παρουσιάζονται οι φάσεις της «πτώσης» και της «ανόδου» του συναισθηματικού κύκλου μαζί με τις αστρολογικές αρχές που τις αντικατοπτρίζουν.

Η «Πτώση» στον Κύκλο: Από την Υπερηφάνεια στη Λύπη

Στο καθοδικό μονοπάτι του κύκλου, το άτομο βιώνει μια σταδιακή κλιμάκωση αρνητικών συναισθημάτων. Η διαδρομή ξεκινά από την κορυφή της υπερηφάνειας και, μέσω της ζήλιας, του θυμού, του φόβου, καταλήγει στη βαθιά θλίψη/λύπη. Αυτή η «πτώση» μπορεί να θεωρηθεί ως το τίμημα μιας υπερβολικής ταύτισης με το εγώ και την απώλεια νοήματος ή σύνδεσης. Ας δούμε κάθε στάδιο της πτώσης και την αστρολογική του αντιστοίχιση:

• Υπερηφάνεια (Pride) – Στην κορυφή του κύκλου, το άτομο νιώθει υπερηφάνεια, συχνά με την έννοια της αλαζονείας ή μιας υπέρμετρα διογκωμένης αυτοπεποίθησης. Αυτή η κατάσταση συνδέεται με τον Ήλιο (και το ζώδιο του Λέοντα), ο οποίος συμβολίζει το εγώ και την αυτοέκφραση. Όταν ο Ήλιος «υπερλειτουργεί», δίνει έπαρση – το άτομο γίνεται αυτάρεσκο, εγωκεντρικό, «πολύ περήφανο». Η υπερηφάνεια αυτή θυμίζει την έννοια της ύβρεως στην αρχαία τραγωδία – μια αίσθηση παντοδυναμίας που προοιωνίζει την πτώση. Αστρολογικά, ένας δυνατός Ήλιος στο ωροσκόπιο δίνει αυτοπεποίθηση και αξιοπρέπεια, όμως σε δύσκολες όψεις μπορεί να φέρει αλαζονεία και τάση υποτίμησης των άλλων.
• Ζήλια (Jealousy) – Καθώς η υπερηφάνεια διαβρώνεται από την πραγματικότητα, γεννιέται η ζήλια. Η ζήλια είναι ο φόβος μήπως χάσουμε κάτι πολύτιμο από κάποιον άλλον – π.χ. τον έρωτα ή την εκτίμηση. Είναι ένα σύνθετο συναίσθημα που στην αστρολογία σχετίζεται τόσο με την Αφροδίτη (ως σκιά της ανάγκης για αγάπη) όσο και με τον Πλούτωνα/Σκορπιό (ως σκοτεινό πάθος κτητικότητας). Η Αφροδίτη στην αρνητική της έκφραση μπορεί να γίνει κτητική και ζηλόφθονη – στη μυθολογία, η ίδια η θεά Αφροδίτη εμφανίζεται ζηλιάρα όταν αμφισβητείται η ομορφιά ή η αξία της. Για παράδειγμα, η Αφροδίτη θύμωσε από ζήλια στην ιστορία της Ψυχής, ενώ η Ήρα (σύζυγος του Δία) είναι διάσημη για τη ζηλοτυπία της. Αστρολογικά, όψεις Αφροδίτης με Πλούτωνα ή μια έντονη παρουσία Σκορπιού στον χάρτη συχνά φανερώνουν τάσεις ζήλιας. Η ζήλια σηματοδοτεί ότι η αγάπη έχει διαστρεβλωθεί σε φόβο απώλειας – μια προειδοποίηση ότι το εγώ νιώθει ανασφάλεια.
• Θυμός (Anger) – Όταν η ζήλια ή η πληγωμένη υπερηφάνεια κορυφωθούν, μετατρέπονται σε θυμό. Ο θυμός είναι η αντίδραση στην απειλή (πραγματική ή αντιληπτή) ότι θα χάσουμε κάτι ή ότι έχουμε αδικηθεί. Στον κύκλο, ο θυμός επιταχύνει την πτώση, καθώς τυφλώνει την κρίση και μπορεί να οδηγήσει σε συγκρουσιακές συμπεριφορές. Ο πλανητικός του ανάλογος είναι ο Άρης – το αρχέτυπο του πολεμιστή. Από την αρχαιότητα, ο Άρης συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο, τη βία και τον θυμό. Όταν η ενέργεια του Άρη εκφράζεται χωρίς έλεγχο, έχουμε εκρήξεις οργής, επιθετικότητα και διάθεση “μάχης”. Ένα έντονα τονισμένο ή προκλητικά διεγερμένο Άρη (π.χ. διελαύνων Άρης σε όψη με προσωπικούς πλανήτες) μπορεί να συμπίπτει με περιόδους οργής και καβγάδων. Ο θυμός του Άρη σε αυτό το στάδιο αντικατοπτρίζει την εσωτερική πληγή του εγώ – η οργή συχνά καλύπτει τον υποκείμενο φόβο ή πόνο.
• Φόβος (Fear) – Μετά τις εκτονώσεις θυμού, το άτομο βιώνει φόβο. Ο φόβος εδώ σχετίζεται με τη συνειδητοποίηση της ευαλωτότητας: φόβος αποτυχίας, απόρριψης, απώλειας της αξίας του εαυτού. Στην υπαρξιακή σκοπιά, είναι ο φόβος μπροστά στην αβεβαιότητα και τη θνητότητα – μια πρωταρχική αγωνία του ανθρώπου. Αστρολογικά, ο φόβος αντιπροσωπεύεται κατεξοχήν από τον Κρόνο. Ο Κρόνος είναι ο πλανήτης των ορίων και των περιορισμών, και συχνά η επιρροή του συνοδεύεται από άγχος, ανησυχία και ένα αίσθημα βάρους. Ένα ισχυρό πέρασμα του Κρόνου (π.χ. μια κρίσιμη διέλευση ή η επιστροφή του στα ~29 έτη) μπορεί να φέρει στην επιφάνεια βαθύτερους φόβους – φόβο ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί, ότι ο χρόνος μας πιέζει, ότι θα μείνουμε μόνοι ή αποτυχημένοι. Ο φόβος του Κρόνου είναι συχνά φόβος αποτυχίας και απώλειας ασφάλειας. Σε αυτό το σημείο του κύκλου, το άτομο νιώθει «μικρό» μπροστά στα προβλήματά του – η έπαρση έχει θρυμματιστεί πλήρως και έχει δώσει τη θέση της σε αγωνία.
• Λύπη (Sadness) – Στον πυθμένα της πτώσης βρίσκεται η βαθιά λύπη ή θλίψη. Αφού το άτομο πάλεψε με θυμό και φόβο, συχνά έρχεται αντιμέτωπο με την πραγματικότητα της απώλειας: απώλεια αυταπάτης, απώλεια σχέσεων ή στόχων, ή απώλεια της εικόνας που είχε για τον εαυτό του. Αυτή η λύπη δεν είναι επιφανειακή αλλά υπαρξιακή – συνοδεύεται από αίσθημα κενού και ματαιότητας. Είναι το στάδιο της υπαρξιακής απόγνωσης, όπου η ζωή μοιάζει να έχει χάσει το χρώμα και το νόημά της. Αστρολογικά, και πάλι ο Κρόνος είναι ο κύριος δείκτης: η «κατάθλιψη» είναι ένα γνωστό γνώρισμα του Κρόνου. Οι παραδοσιακοί αστρολόγοι περιέγραφαν τον άνθρωπο υπό την επιρροή του Κρόνου ως μελαγχολικό τύπο – βαρύθυμο, απαισιόδοξο, γεμάτο σκοτούρες. Ένας άλλος συντελεστής της θλίψης μπορεί να είναι και ο Ποσειδώνας (και ο 12ος οίκος/Ιχθύς): ο Ποσειδώνας διαλύει τα σύνορα και φέρνει μια διάχυτη θλίψη, συχνά χωρίς σαφή αιτία, μια νοσταλγία ή απογοήτευση από την ζωή. Ωστόσο, ο Κρόνος ενσαρκώνει πιο έντονα εκείνη την ψυχρή, σκοτεινή νύχτα της ψυχής που βιώνει κανείς στην απόγνωση. Είναι αξιοσημείωτο ότι πολλοί άνθρωποι βιώνουν τέτοιες περιόδους κατά την Επιστροφή του Κρόνου (~29-30 ετών ή ~58-60 ετών), όταν ο πλανήτης αυτός επιστρέφει στη γενέθλια θέση του – συχνά τότε αντιμετωπίζουμε υπαρξιακά ερωτήματα, αισθήματα μοναξιάς ή ματαίωσης. Στο στάδιο της λύπης, το άτομο μπορεί να νιώθει αβοήθητο. Όμως ακριβώς μέσα σε αυτή τη σκοτεινή νύχτα αρχίζει να διαφαίνεται η ανάγκη για αλλαγή – η αναζήτηση ενός φωτός.

Η «Άνοδος» στον Κύκλο: Από τη Ντροπή και τον Φθόνο στην Αγάπη και Χαρά

Αφού αγγίξει τον πάτο της απόγνωσης, το άτομο μπορεί να αρχίσει μια ανοδική πορεία. Η «άνοδος» του κύκλου των συναισθημάτων σηματοδοτεί την ανασυγκρότηση του εαυτού, την επανεύρεση νοήματος και σύνδεσης. Ενδιαφέρον είναι ότι τα πρώτα στάδια της ανόδου – ντροπή και φθόνος – είναι ακόμη δύσκολα συναισθήματα, αλλά έχουν διαφορετική ποιότητα: υποδηλώνουν πως το άτομο αρχίζει να συγκρίνει τον εαυτό του με αυτό που θα ήθελε να είναι, ή με τους άλλους, και έτσι αναγνωρίζει ότι του λείπει κάτι σημαντικό. Αυτό το αίσθημα έλλειψης μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήρια δύναμη για αλλαγή. Ακολουθεί η ελπίδα, που είναι το πραγματικό σημείο καμπής προς το φως, και τέλος η αγάπη και η χαρά – οι κορυφώσεις της ανόδου, όπου το άτομο έχει ανακτήσει ένα αίσθημα νοήματος, ενότητας και πληρότητας. Ας δούμε τις φάσεις αυτές και τα αστρολογικά τους ισοδύναμα:

• Ντροπή (Shame) – Μετά τη μεγάλη λύπη, έρχεται η ντροπή. Η ντροπή εμφανίζεται όταν το άτομο στρέφει το βλέμμα στον εαυτό του και τον κρίνει αυστηρά: νιώθει ανεπαρκής, «κακός», ανάξιος. Είναι ένα επώδυνο συναίσθημα αυτο-συνείδησης, αλλά παραδόξως δείχνει ότι έχει επανεμφανιστεί η ηθική επίγνωση και η ταπεινότητα, σε αντίθεση με την προηγούμενη αλαζονεία. Υπαρξιακά, ντροπή σημαίνει ότι το άτομο αναγνωρίζει πως δεν έζησε σύμφωνα με τις αξίες του ή πως είναι ευάλωτο. Αστρολογικά, η ντροπή σχετίζεται με τον Κρόνο επίσης, καθώς ο Κρόνος αντιπροσωπεύει την εσωτερική κριτική, την ενοχή και το βάρος της ευθύνης. Έχει ειπωθεί ότι «ο Κρόνος είναι ο ενεργειακός τόπος όπου κατοικεί η ντροπή μέσα μας κατά τις δύσκολες περιόδους». Πράγματι, στον γενέθλιο χάρτη, η θέση του Κρόνου δείχνει πού νιώθουμε «όχι αρκετά καλοί» ή πού παίρνει χρόνο να χτίσουμε αυτοπεποίθηση. Κατά τη διάρκεια σκληρών διελεύσεων του Κρόνου, πολλοί άνθρωποι βιώνουν αισθήματα ντροπής και αυτοαμφισβήτησης – π.χ. «Μήπως απέτυχα;», «Φταίω εγώ;». Παρότι η ντροπή είναι επώδυνη, είναι κι ένα σημάδι συνειδητοποίησης: το άτομο βλέπει ξεκάθαρα τα σφάλματά του και αυτό, αν αξιοποιηθεί σωστά, μπορεί να γίνει σημείο εκκίνησης για βελτίωση. (Σημείωση: στην αστρολογία και ο αστεροειδής Χείρων συχνά σχετίζεται με τραύματα και ντροπή, αλλά εστιάζουμε στους βασικούς πλανήτες.)
• Φθόνος (Envy) – Συχνά συγχέεται με τη ζήλια, όμως ο φθόνος είναι κάπως διαφορετικός: ενώ η ζήλια αφορά τον φόβο μήπως χάσουμε κάτι δικό μας, ο φθόνος είναι η πικρία που νιώθουμε βλέποντας τους άλλους να έχουν αυτό που θέλουμε εμείς. Στο στάδιο αυτό, το άτομο, έχοντας νιώσει ντροπή και μηδενισμό, αρχίζει να κοιτά γύρω του: βλέπει ανθρώπους ευτυχισμένους, επιτυχημένους ή αγαπημένους, και νιώθει φθόνο. Αυτό το αρνητικό συναίσθημα έχει μια διττή φύση. Από τη μία, μπορεί να διαβρώσει περαιτέρω την αυτοεκτίμηση (καθώς το άτομο βυθίζεται σε πίκρα). Από την άλλη, ο φθόνος μπορεί να γίνει κίνητρο: μας δείχνει τι είναι αυτό που λαχταρά πραγματικά η καρδιά μας. Όπως επισημαίνει μια αρχετυπική ανάλυση της Αφροδίτης, «η Αφροδίτη έχει ως ακόλουθο τον Πόθο (Himeros) – τον ασίγαστο πόθο που μας σπρώχνει προς τις επιθυμίες μας. Έχει όμως κι έναν άλλο: τον Φθόνο, τη σκοτεινή πλευρά της». Στη μυθολογία, η Αφροδίτη όταν φθονούσε θνητές (όπως την ωραία γυναίκα Αράχνη) προκαλούσε καταστροφές. Αστρολογικά, ο φθόνος συνδέεται στενά με την Αφροδίτη (ως διαστρέβλωση της επιθυμίας για ομορφιά/αγάπη) και τον Πλούτωνα (ως βαθύ ψυχολογικό σκοτάδι της επιθυμίας για δύναμη ή έλεγχο). Πλουτώνιες επιρροές στον χάρτη (ιδιαίτερα σε σχέση με τη Σελήνη, την Αφροδίτη ή τον Άρη) συχνά υποδεικνύουν τάσεις φθόνου και εμμονής. Σε αυτό το σημείο, ο φθόνος λειτουργεί σαν καθρέφτης: δείχνει στο άτομο τι πραγματικά επιθυμεί (ίσως αγάπη, επιτυχία ή ελευθερία) και έτσι μπορεί – αντί να τον καταστρέψει – να τον αφυπνίσει να κυνηγήσει κι αυτός το καλό στη ζωή του, με τον δικό του τρόπο. Αν το άτομο αναρωτηθεί: «Γιατί ζηλεύω; Τι μου λείπει αληθινά;», ο φθόνος μπορεί να μετουσιωθεί σε δημιουργική φιλοδοξία αντί σε κακεντρέχεια.
• Ελπίδα (Hope) – Εδώ ξεκινά ουσιαστικά η ανάδυση στο φως. Αφού το άτομο αναγνώρισε τι του λείπει και τι επιθυμεί (μέσα από την επίγευση του φθόνου), αρχίζει να πιστεύει ξανά ότι υπάρχει δυνατότητα αλλαγής. Η ελπίδα είναι το συναίσθημα της αναμονής για κάτι καλό, της πίστης ότι το μέλλον μπορεί να φέρει θετικές εξελίξεις. Από υπαρξιακή σκοπιά, η ελπίδα γεννιέται όταν το άτομο επανασυνδέεται με κάποιο νόημα ή βλέπει μια πιθανή διέξοδο στο σκοτάδι – πρόκειται για μια μορφή «τραγικής αισιοδοξίας» που αναφέρει ο Frankl: το να λέμε «ναι» στη ζωή παρά τα τραύματα. Αστρολογικά, η ελπίδα εκπροσωπείται θαυμάσια από τον Δία. Ο Δίας, όπως είδαμε, είναι συνυφασμένος με την πίστη, την αισιοδοξία, την επέκταση και τα θαύματα. Είναι ο μεγάλος ευεργέτης που μας ωθεί να ονειρευτούμε ξανά, να δούμε τη μεγάλη εικόνα και να πιστέψουμε σε κάτι ανώτερο ή σε ένα καλύτερο αύριο. Στον γενέθλιο χάρτη, ένας ισχυρός ή αρμονικός Δίας δίνει φυσική αισιοδοξία και πίστη στις δυνατότητες. Σε διέλευση, ο Δίας συχνά φέρνει ανάταση: ακόμα και σε δύσκολες περιόδους, όταν «περνά» ο Δίας μπορεί να νιώσουμε μια ανεξήγητη ελάφρυνση, μια νέα ευκαιρία ή βοήθεια. Για παράδειγμα, μετά από έναν βαρύ κύκλο Κρόνου/Πλούτωνα, η διέλευση του Δία από το ζώδιό μας ή μια σημαντική όψη του μπορεί να συμπέσει με γεγονότα που μας δίνουν ξανά ελπίδα – μια καινούργια δουλειά, ένα υποστηρικτικό πρόσωπο, μια ιδέα που ανοίγει δρόμο. «Λίγη πίστη, λίγο χιούμορ και όλα μπορούν να αλλάξουν» θα έλεγε ο Δίας, ως κοσμικός αισιόδοξος. Οι λέξεις-κλειδιά του Δία – πίστη, αισιοδοξία, ιδανικά, αφθονία – αντικατοπτρίζουν ακριβώς την ψυχική κατάσταση της ελπίδας.
• Αγάπη (Love) – Καθώς η ελπίδα μεγαλώνει, το άτομο γίνεται ικανό να νιώσει ξανά αγάπη – τόσο να δώσει όσο και να λάβει. Η αγάπη εδώ έχει ευρεία έννοια: είναι η αγάπη προς τον εαυτό (αυτο-συμπόνια), προς τους άλλους (συγχώρηση, φιλία, έρωτας) και προς τη ζωή γενικότερα. Στο υπαρξιακό πλαίσιο, η αγάπη θεωρείται θεμελιώδης πηγή νοήματος – θυμόμαστε ότι ο Frankl έγραψε πως το νόημα της ζωής αποκαλύπτεται μέσα από την αγάπη και ότι «η αγάπη είναι ο υπέρτατος και υψηλότερος στόχος που μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος» (Man’s Search for Meaning). Αστρολογικά, η Αφροδίτη είναι η κατεξοχήν εκπρόσωπος της αγάπης. Ως θεά του έρωτα, η Αφροδίτη κυβερνά τις σχέσεις της καρδιάς, τον ρομαντισμό, την στοργή και γενικά ό,τι μας ενώνει αρμονικά με τους άλλους. Όταν «ενεργοποιείται» θετικά η Αφροδίτη (είτε μέσω γενέθλιας θέσης είτε μέσω ευνοϊκής διέλευσης/προόδου), τείνουμε να αισθανόμαστε περισσότερη συμπάθεια, τρυφερότητα, διάθεση για συμφιλίωση και αισθητική απόλαυση. Στο στάδιο αυτό, το άτομο πιθανώς ξαναβρίσκει την ικανότητα να αγαπήσει: μπορεί να συμφιλιωθεί με φίλους ή οικογένεια, να αφεθεί σε έναν νέο έρωτα ή να νιώσει αγάπη και αποδοχή προς τον ίδιο του τον εαυτό (κάτι που είχε χαθεί στα προηγούμενα στάδια ντροπής/φθόνου). Η αγάπη λειτουργεί θεραπευτικά – προσφέρει το αίσθημα ότι «ανήκουμε» και ότι η ύπαρξή μας έχει αξία για κάποιους, απαντώντας έτσι στην υπαρξιακή μας μοναξιά. Από αστρολογική σκοπιά, αξίζει να σημειωθεί ότι η Αφροδίτη κυβερνά δύο ζώδια: τον Ταύρο (αγάπη ως απόλαυση, αισθησιασμός, σταθερότητα) και τον Ζυγό (αγάπη ως σχέση, αρμονία, συνεργασία). Σε αυτό το ανηφορικό στάδιο, η καρδιά ανοίγει τόσο στον αισθησιακό κόσμο (εκτίμηση της ομορφιάς της ζωής) όσο και στους ανθρώπους γύρω μας.
• Χαρά (Joy) – Στην κορυφή της ανόδου έρχεται η χαρά. Η χαρά εδώ δεν είναι απλώς μια στιγμή διασκέδασης, αλλά ένα βαθύ και αυθεντικό συναίσθημα ευδαιμονίας και πληρότητας. Είναι η αίσθηση ότι «η ζωή είναι όμορφη», ότι υπάρχουμε σε αρμονία με τον εαυτό μας και τον κόσμο. Η χαρά συχνά συνοδεύεται από ευγνωμοσύνη – μια συνειδητοποίηση του πόσο πολύτιμες είναι οι εμπειρίες μας (ακόμα και οι δύσκολες, γιατί μας οδήγησαν εδώ). Υπαρξιακά, μπορεί να ιδωθεί ως η κατάσταση «νόημα εν δράσει»: όταν ζούμε σύμφωνα με τις αξίες μας, συνδεδεμένοι με τους άλλους και με σκοπό, νιώθουμε φυσικά χαρά. Αστρολογικά, η χαρά αντανακλάται στον Ήλιο στην πιο λαμπρή του μορφή, καθώς και στον Δία. Ο Ήλιος όταν λειτουργεί αρμονικά, μας κάνει «λιακάδα» – ζεστούς, χαρούμενους, με αυτοπεποίθηση και ζωντάνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην αστρολογία όταν ο Ήλιος βρίσκεται σε ζώδια που τον εξυψώνουν (π.χ. στον Λέοντα που κυβερνά ή στον Κριό που έχει έξαρση), δίνει συχνά μια φυσική χαρά της ζωής και δημιουργικότητα. Ο Δίας επίσης, ως σύμβολο της ευφορίας και του χιούμορ, συμβάλλει στη χαρούμενη προοπτική. (Οι λέξεις jovial και ευθυμία άλλωστε προέρχονται από τον Jove/Δία). Στη χαρά του κύκλου, το άτομο συνδυάζει την λιακάδα του Ήλιου – δηλαδή την αίσθηση ότι εκφράζει τον αυθεντικό του εαυτό δημιουργικά – με την ευδαιμονία του Δία – δηλαδή το αίσθημα ότι η ζωή έχει νόημα, αφθονία και καλοτυχία. Αυτή η κατάσταση μπορεί να συμπέσει αστρολογικά με πολύ θετικές διελεύσεις (π.χ. Δίας σε σύνοδο με τον Ήλιο ή Δίας στον 1ο οίκο) ή με προοδευμένες θέσεις που ενδυναμώνουν τον Ήλιο/Σελήνη. Σε κάθε περίπτωση, η χαρά δηλώνει την ολοκλήρωση ενός κύκλου: το άτομο έχει μεταμορφώσει την κρίση του σε μάθημα και βιώνει πλέον την ανεπιτήδευτη ευτυχία.

Αναγνώριση της Φάσης και Θεραπευτική Αξία

Η κατανόηση του πού βρισκόμαστε μέσα σε αυτόν τον κύκλο συναισθημάτων – και ποιοι αστρολογικοί συμβολισμοί ενεργοποιούνται – έχει σημαντική θεραπευτική αξία. Τόσο η ψυχολογία όσο και η αστρολογία μας παρέχουν «χάρτες» για να προσανατολιστούμε στις εσωτερικές μας καταστάσεις. Αναγνωρίζοντας τη φάση μας, μπορούμε:

• Να αποδεχτούμε τα συναισθήματά μας: Αν ξέρουμε ότι βιώνουμε π.χ. έναν «Κρόνιο» κύκλο θλίψης, αντιλαμβανόμαστε ότι η λύπη και ο φόβος μας είναι μέρος μιας φυσικής διεργασίας και όχι ένδειξη μονιμότητας ή «τρέλας». Όπως λέει η υπαρξιακή προσέγγιση, τα δυσάρεστα συναισθήματα είναι κι αυτά πολύτιμα και ανθρώπινα. Η αστρολογία το επιβεβαιώνει δείχνοντας ότι όλοι περνάμε δύσκολες όψεις/περιόδους – δεν είμαστε μόνοι ούτε «ελαττωματικοί» επειδή πονάμε.
• Να δώσουμε νόημα στην εμπειρία: Ονομάζοντας την περίοδο που ζούμε (π.χ. «είμαι στο στάδιο της ντροπής και του φθόνου, άρα βρίσκομαι στο χαμηλότερο σημείο – και έπεται η ελπίδα»), μπορούμε να αντλήσουμε ελπίδα και στόχο. Υπαρξιακά, ο εντοπισμός νοήματος είναι θεραπευτικός: ακόμη και η απόγνωση μειώνεται όταν τη δούμε ως βήμα για να βρούμε ένα νέο νόημα. Αστρολογικά, αν γνωρίζουμε ότι π.χ. «ο Κρόνος μού δίνει αυτό το μάθημα τώρα», μπορούμε να πλαισιώσουμε την εμπειρία ως μάθημα ζωής αντί ως άδικη μοίρα. Ομοίως, όταν έρθει μια διέλευση Δία ή άλλη ευνοϊκή όψη, κατανοούμε ότι είναι η ώρα της ανόδου – αυτό μας βοηθά να πιστέψουμε ξανά στην αλλαγή.
• Να αξιοποιήσουμε τα αρχετυπικά εργαλεία: Κάθε φάση/πλανήτης υποδεικνύει και διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Για παράδειγμα, στον θυμό (Άρης) μπορούμε να διοχετεύσουμε εποικοδομητικά την ενέργεια: σωματική άσκηση, δράση για το δίκαιο, θέσπιση ορίων – όλα βοηθούν να εκφραστεί ο Άρης χωρίς καταστροφή. Στον φόβο (Κρόνος), βοηθά η ανάληψη ευθύνης σε μικρά βήματα και η δομή: θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους, φέρνοντας τάξη στη ζωή, χτίζουμε αυτοπεποίθηση απέναντι στον φόβο. Στη λύπη (Κρόνος/Ποσειδώνας), η αποδοχή του πένθους και η υπομονή (ξέροντας ότι «και αυτό θα περάσει») είναι κλειδιά – ίσως και η δημιουργική έκφραση (τέχνη, μουσική) για να δοθεί διέξοδος στον πόνο. Στη ντροπή (Κρόνος), βοηθά η αυτοσυμπόνια: να θυμίσουμε στον εαυτό μας ότι είμαστε άνθρωποι και άρα μη τέλειοι, κι ότι αξίζουμε αγάπη παρά τα λάθη. Εδώ ταιριάζουν πρακτικές συγχώρεσης του εαυτού και ίσως θεραπεία τραυμάτων (π.χ. μέσω ψυχοθεραπείας). Στον φθόνο (Αφροδίτη/Πλούτωνας), αντί να τον αρνηθούμε, μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε δημιουργικά: ας διερευνήσουμε ποιες επιθυμίες μας αναδεικνύει και πώς μπορούμε να κινηθούμε προς αυτές (π.χ. αν φθονώ την επαγγελματική επιτυχία άλλων, ίσως είναι καιρός να επαναπροσδιορίσω την καριέρα μου). Η Αφροδίτη εδώ μας μαθαίνει να εκτιμούμε αυτό που θέλουμε αντί να φθονούμε – να το προσεγγίζουμε μέσω της έμπνευσης. Στην ελπίδα (Δίας), μπορούμε να ενισχύσουμε το αίσθημα αυτό με νέες γνώσεις, πίστη ή πνευματικότητα: ο Δίας αγαπά τη μάθηση και την πνευματική αναζήτηση, οπότε αυτό μπορεί να είναι περίοδος για βιβλία αυτοβελτίωσης, φιλοσοφία ή επαφή με ανθρώπους αισιόδοξους. Στην αγάπη (Αφροδίτη), η θεραπεία βρίσκεται στις ίδιες τις σχέσεις: επενδύουμε χρόνο σε αγαπημένα πρόσωπα, ίσως κάνουμε συμβουλευτική σχέσεων ή ανοίγουμε την καρδιά μας σε νέα άτομα. Τέλος, στη χαρά (Ήλιος/Δίας), το ζητούμενο είναι να μείνουμε παρόντες και ευγνώμονες. Η χαρά τρέφεται από τη στιγμή – πρακτικές ενσυνειδητότητας (mindfulness) και έκφραση δημιουργικότητας (ο Ήλιος είναι και δημιουργικότητα) μας βοηθούν να εδραιώσουμε αυτή την ευτυχία και να τη μοιραστούμε με τους άλλους.

Συνδυάζοντας τα παραπάνω, αντιλαμβανόμαστε ότι η αυτογνωσία ενισχύεται πολύ όταν προσεγγίζουμε παράλληλα ένα ζήτημα και με τους δύο φακούς: τον ψυχολογικό και τον αστρολογικό. Η υπαρξιακή ψυχολογία μας δίνει το βάθος και το νόημα των συναισθημάτων, ενώ η αστρολογία παρέχει ένα συμβολικό «χάρτη» και χρονισμό (timing). Για παράδειγμα, αν κάποιος περνά μια περίοδο θλίψης και μοναξιάς, η ψυχοθεραπεία θα τον βοηθήσει να δει τι σημαίνει αυτό για τη ζωή του και ποιες πεποιθήσεις του κλονίζονται, ενώ η αστρολογία ίσως του δείξει ότι βρίσκεται στο δεύτερο επιστροφικό στάδιο του Κρόνου ή σε δύσκολη διέλευση Πλούτωνα – άρα αυτή η φάση είναι δοκιμασία που θα οδηγήσει σε αναγέννηση, όχι μια μόνιμη κατάσταση. Αυτή η γνώση μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και προοπτική: «δεν τρελαίνομαι, περνάω μια φάση που έχει λόγο ύπαρξης και θα εξελιχθεί».

Τελικά, η αναγνώριση της φάσης του κύκλου στην οποία βρισκόμαστε μάς δίνει δύναμη. Αντί να αισθανόμαστε χαμένοι μέσα στα συναισθήματά μας, αποκτούμε έναν βαθμό παρατηρητικότητας και νοηματοδότησης. Μπορούμε να πούμε: «Είμαι εδώ τώρα, περνάω αυτό, και γνωρίζω ότι αποτελεί μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας μου – υπάρχει λόγος και υπάρχει επόμενη φάση». Αυτή η στάση από μόνη της είναι θεραπευτική, διότι, όπως λέγεται, το συναίσθημα παύει να είναι οδυνηρό μόλις αποκτήσει ξεκάθαρο νόημα στην αντίληψή μας.

Πίνακας: Συναισθηματικές Φάσεις και Αστρολογικές Αντιστοιχίες

Φάση Συναισθήματος	Αστρολογική Αντιστοίχιση (Πλανήτης / Αρχέτυπο)
Υπερηφάνεια (Pride)	Ήλιος – εγώ, αυτοέκφραση· υπερβολική περηφάνια όταν δυσλειτουργεί (ύβρις). Κυβερνήτης Λέοντα.
Ζήλια (Jealousy)	Αφροδίτη – σχέσεις, επιθυμία· στη σκιά της γίνεται κτητική ζήλια. Σχετίζεται και με Σκορπιό/Πλούτωνα (πάθος, έλεγχος).
Θυμός (Anger)	Άρης – πόλεμος, οργή, επιθετικότητα. Κυβερνήτης Κριού (ένταση, ανταγωνισμός).
Φόβος (Fear)	Κρόνος – περιορισμός, άγχος, ανασφάλεια υπό την επιρροή του. Σχετίζεται με Αιγόκερω (ανάγκη για έλεγχο).
Λύπη (Sadness)	Κρόνος – μελαγχολία, θλίψη, κατάθλιψη. Επίσης Ποσειδώνας/Ιχθύες (διάχυτη θλίψη, απογοήτευση).
Ντροπή (Shame)	Κρόνος – ενοχή, ανεπάρκεια, βαριά αυτοκριτική. (Συχνά και ο Χείρων σε προσωπικό επίπεδο).
Φθόνος (Envy)	Αφροδίτη (σε αρνητική έκφραση) & Πλούτωνας – εμμονική επιθυμία, δυσαρέσκεια για τα καλά των άλλων (σκοτεινό πάθος Σκορπιού).
Ελπίδα (Hope)	Δίας – αισιοδοξία, πίστη, προσδοκία για το καλύτερο. Κυβερνήτης Τοξότη (όραμα, νόημα) και συνεξάρχων Ιχθύων (πνευματική πίστη).
Αγάπη (Love)	Αφροδίτη – έρωτας, στοργή, αρμονία. Κυβερνήτης Ζυγού (συντροφικότητα) & Ταύρου (σταθερή αγάπη, απόλαυση). (Επίσης Σελήνη για ανιδιοτελή αγάπη/φροντίδα).
Χαρά (Joy)	Ήλιος – ζωτική χαρά, δημιουργικότητα, αυτοπεποίθηση. (Επίσης Δίας – ευθυμία, αφθονία, ευγνωμοσύνη).

Σημείωση: Ο πίνακας συνοψίζει κύριες αντιστοιχίες – στην πράξη, πολλά συναισθήματα έχουν περισσότερες από μία αστρολογικές συνδέσεις. Ωστόσο, οι αναφερόμενοι πλανήτες/σύμβολα είναι οι πιο χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι κάθε συναισθηματικής φάσης.

Επίλογος

Ο «κύκλος των συναισθημάτων» μάς θυμίζει ότι η ζωή μας κινείται σε φάσεις – κανένα συναίσθημα, όσο δυσάρεστο κι αν είναι, δεν διαρκεί αιώνια, αλλά ούτε και τα θετικά συναισθήματα είναι μόνιμα δεδομένα. Όμως, αντί να βιώνουμε αυτές τις διακυμάνσεις χαοτικά, μπορούμε να τις κατανοήσουμε ως μέρος μιας μεγαλύτερης εξελικτικής πορείας. Με την υπαρξιακή προσέγγιση, βλέπουμε κάθε «πτώση» ως ευκαιρία επαναπροσδιορισμού του νοήματος και κάθε «άνοδο» ως επιβράβευση και καρπό αυτής της αναζήτησης. Με την αστρολογία, βρίσκουμε έναν συγχρονιστικό καθρέφτη: οι κινήσεις των πλανητών δεν προκαλούν μηχανικά τα συναισθήματά μας, αλλά συμβαδίζουν συμβολικά με τον ψυχισμό μας, προσφέροντάς μας γλώσσα και πλαίσιο να τα συζητήσουμε.

Το να γνωρίζουμε ότι π.χ. «βιώνω την επιρροή του Κρόνου» ή «τώρα ο Δίας φέρνει εύνοια» μπορεί να γίνει ένα εργαλείο αυτο-αντανάκλασης και αυτοφροντίδας. Μας επιτρέπει να είμαστε πιο υπομονετικοί με τον εαυτό μας: όταν είμαστε σε πτώση, να θυμόμαστε ότι το άγριο σκοτάδι της νύχτας προηγείται της αυγής· και όταν είμαστε στην άνοδο, να απολαμβάνουμε το φως αλλά και να μην λησμονούμε την ταπεινότητα (ώστε η νέα υπερηφάνεια να μην γίνει ξανά ύβρις που θα μας ρίξει κάτω). Έτσι, τόσο η ψυχολογία όσο και η αστρολογία συγκλίνουν σε μια συμβουλή σοφίας: να παρατηρούμε τον κύκλο, να μαθαίνουμε από κάθε φάση και να εξελισσόμαστε. Με αυτόν τον τρόπο, ακόμα κι αν η ζωή φέρει κι άλλες περιστροφές του τροχού, εμείς θα πορευόμαστε με βαθύτερη επίγνωση, νόημα και – γιατί όχι; – λίγη περισσότερη χάρη και ελαφρότητα μπροστά στις αλλαγές της μοίρας.